Met lege handen

Eerder dit jaar zou ik met mijn vriend op vakantie gaan naar La Gomera, een van de groenste Canarische Eilanden. We hadden dat verdiend, vonden we, want mijn vriend had kort tevoren een chemokuur van een half jaar afgerond, en die periode was ons niet in de koude kleren gaan zitten. Tien dagen naar een eiland met zon, zee, bergen, palmbomen en vooral veel rust… Dat zou ons goed doen. We hadden een fijn huisje geboekt en een auto erbij. Wat zouden we het heerlijk gaan hebben!
De gezondheid van de moeder van mijn vriend ging achteruit. Ze had een longontsteking opgelopen die haar al weken aan het bed kluisterde. Maar haar situatie leek stabiel genoeg om de vakantie door te laten gaan.
Twee dagen voor ons vertrek belde mijn schoonvader. Zijn vrouw was buiten kennis, en de arts gaf haar nog hooguit een maand. Mijn vriend en ik hielden er al rekening mee dat we de vakantie moesten cancelen, maar wachtten er nog even mee. De volgende dag hoorden we dat zijn moeder zo hard achteruit snelde, dat ze waarschijnlijk binnen een week zou sterven. Met pijn in mijn hart cancelde ik het vliegtuig, het huisje en de auto. Ik voelde woede en pijn in mijn borst, meer nog dan bezorgdheid om de situatie van mijn schoonmoeder…

Die avond schoot me opeens een verhaal te binnen dat de advaita-leraar Alexander Smit tijdens een van zijn satsangs had verteld, begin jaren negentig. Het ging over de manier waarop jagers in Azië apen vangen. De jager graaft een gat in de bosgrond, stopt er een kruik in met een nauwe hals en stampt de aarde aan. Alleen de bovenrand van de kruik steekt boven de aarde uit. Dan doet de jager een banaan of een handvol noten in de kruik. Vroeg of laat komt er een aap langs die nieuwsgierig in het gat kijkt, het lekkers ziet liggen en zijn hand in de nauwe opening steekt. Hij grijpt zijn buit, probeert die uit de kruik te trekken… en zit vast. De aap heeft zichzelf gevangen gezet omdat hij het lekkers niet wil loslaten. Om vrij te zijn hoeft hij zijn hand maar te ontspannen en de buit te laten vallen. Maar het verlangen is te groot.

Alexander gebruikte dit verhaal als metafoor voor het menselijke verlangen naar geluk. Het verlangen naar geluk is de grote gemene deler in een eindeloze reeks van kortstondige bevredigingen en loze beloften die we in ons leven hebben ervaren. Dat geluk projecteren we op van alles: een groter huis, een betere baan, een partner die fantastisch is in bed en deze keer wél bij ons blijft…
…Of een vakantie naar een warm eiland, vulde ik het rijtje aan toen de herinnering bovenkwam. Ik had een verlangen nagejaagd: uit alle macht moest en zou de reis doorgaan, want dán was ik weer even gelukkig.
Nu ik die zoektocht moedeloos opgaf omdat de reis niet doorging, ontspande de denkgeest zich en liet ik het verlangen naar die prachtige anderhalve week los. Ik zat met lege handen.
Op dat onbewaakte ogenblik viel me zomaar de helderheid toe van dit moment. Met een eenvoudig, haast neutraal geluk in zijn kielzog. Vroeger zou ik dat niet hebben gezien, en vooral teleurstelling hebben gevoeld. Omdat ik ‘een illusie armer’ was, omdat er ‘een droom uit elkaar was gespat’. Maar nu kon ik de waarde van de lege handen zien. Ik deed dit moment niet af als zinloze leegte die gauw gevolgd moest worden door een nieuwe zoektocht naar vervulling. Ik voelde me vrij. En helder. En vervuld. En gelukkig. Het geluk hoefde ik helemaal niet na te jagen… want het wás er al. Ik zag het alleen niet omdat ik te druk was ernaar te grijpen. Maar het behoorde me toe omdat ik het al die tijd zelf was: dit… hier… nu.

Na 25 jaar viel het verhaal van Alexander Smit bij mij in vruchtbare aarde. Want inderdaad, de angst voor een leeg leven zette me steeds opnieuw aan tot grijpacties die me juist gevangen zetten. Mijn aandacht ging dan uit naar een betere toekomst, maar daarbij vergat ik het enige dat écht is: dit moment. In plaats van die leegte te vullen met nagejaagde dromen, liet ik haar zichzelf vullen met de werkelijkheid. Dat deed ze vanzelf natuurlijk al, steeds opnieuw. Maar nu zag ik dat bewust, en kon ik ontspannen genieten van de rijkdom van dit moment. En om die domme aap in de spiegel kon ik lachen. Met mededogen.
Samen met mijn vriend beleefde ik een intense en prachtige anderhalve week, waarbinnen zijn moeder inderdaad overleed. Tien dagen die ik niet had willen verruilen tegen een vakantie op La Gomera.

Geef een reactie